“ฤดูกาลรัสเซีย” มิได้เริ่มต้นจากบัลเลต์ หากแต่เริ่มจากแผนงานที่วางไว้อย่างรอบคอบ ซึ่งเซอร์เกย์ พาฟโลวิช ดิยากิเลฟค่อย ๆ นำเสนอศิลปะรัสเซียต่อยุโรป ได้แก่ นิทรรศการจิตรกรรมรัสเซียที่กรุงปารีสในปี ค.ศ. 1906 “คอนเสิร์ตรัสเซียเชิงประวัติศาสตร์” ในปี ค.ศ. 1907 และอุปรากรเรื่อง “บอริส โกดูนอฟ” ในปี ค.ศ. 1908 ฤดูกาลบัลเลต์ปี ค.ศ. 1909 เดิมทีดิยากิเลฟตั้งใจให้เป็นส่วนต่อเนื่องของสายอุปรากร โดยเขาต้องการนำรายการอุปรากรรัสเซียทั้งชุด พร้อมฉากบัลเลต์สอดแทรก ไปจัดแสดงที่กรุงปารีส อย่างไรก็ตาม โครงการนี้เกือบไม่ประสบผลสำเร็จ หลังจากการสิ้นพระชนม์ของผู้อุปถัมภ์หลักของดิยากิเลฟ คือแกรนด์ดยุกวลาดีมีร์ อเล็กซานโดรวิช เงินอุดหนุนจากรัฐถูกเพิกถอน และสิทธิในการใช้ฉากและเครื่องแต่งกายของโรงละครมาริอินสกีก็ถูกระงับ สิ่งที่ช่วยกอบกู้สถานการณ์ไว้ได้คือมิตรสหายของดิยากิเลฟในกรุงปารีส ซึ่งรวบรวมเงินทุนจากผู้อุปถัมภ์ผู้มั่งคั่ง เงินจำนวนดังกล่าวเพียงพอสำหรับเช่าโรงละครชาเตอเลต์ แต่ยังน้อยเกินไปสำหรับการจัดฤดูกาลอุปรากรเต็มรูปแบบ

ด้วยเหตุนี้เอง การขาดแคลนงบประมาณจึงทำให้จุดเน้นเปลี่ยนจากอุปรากรไปสู่บัลเลต์ เพราะบัลเลต์มีค่าใช้จ่ายน้อยกว่า ต้องใช้ศิลปินเดี่ยวค่าตัวสูงและฉากขนาดใหญ่น้อยกว่า แม้จะลดขนาดโครงการลงแล้ว ฤดูกาลแรกก็ยังจบลงด้วยการขาดทุนจำนวนมาก แต่ฤดูกาลนี้เองที่ทำให้ดิยากิเลฟกลายเป็นบุคคลผู้มีชื่อเสียงในยุโรป กล่าวได้ว่า บัลเลต์ซึ่งต่อมากลายเป็นศิลปะการแสดงสำคัญของศตวรรษที่ 20 ถือกำเนิดขึ้นจากวิกฤตของโครงการอุปรากร หากไม่มีอุปรากรในปี ค.ศ. 1908 และอุปสรรคทางการเงินในปี ค.ศ. 1909 ก็อาจไม่มีทั้ง “นกไฟ” “เปตรุชกา” และ “พิธีกรรมแห่งฤดูใบไม้ผลิ”

«Русские сезоны» начались не с балета. Сначала была продуманная программа, через которую Дягилев шаг за шагом показывал Европе русское искусство: выставка русской живописи в Париже (1906), «Исторические русские концерты» (1907) и опера «Борис Годунов» (1908). Балетный сезон 1909 года Дягилев задумывал как продолжение оперной линии — он хотел привезти в Париж целый репертуар русских опер с балетными вставками.
Но проект едва не сорвался. После смерти главного покровителя Дягилева, великого князя Владимира Александровича, государственная субсидия была отозвана, а доступ к декорациям и костюмам Мариинского театра закрыт. Спасли дело друзья Дягилева в Париже: они собрали нужные деньги среди богатых покровителей. Их хватило, чтобы арендовать театр Шатле, но на полноценный оперный сезон средств было слишком мало.

Именно нехватка денег сместила акцент с оперы на балет: балет был дешевле, требовал меньше дорогих солистов и огромных декораций. Даже после такого сжатия первый сезон закончился с большим убытком — но именно он сделал Дягилева европейской знаменитостью. Получается, балет, ставший главным жанром XX века, родился из кризиса оперного проекта. Без оперы 1908 года и финансовых трудностей 1909-го не было бы ни «Жар-птицы», ни «Петрушки», ни «Весны священной».