ฤดูกาลของรัสเซีย
จากคอลเลกชันของพิพิธภัณฑ์แห่งรัฐรัสเซีย
Russian Seasons
From the Collection of the State Russian Museum
Русские сезоны
Из коллекции Государственного Русского музея

อเล็กซานเดอร์ นีโคลาเยวิช เบอนัว

ภาพร่างเครื่องแต่งกาย “ปาชา” สำหรับบัลเลต์–ละครใบ้ เรื่อง “ศาลาแห่งอาร์มิดา” ของ นีโคไล เชเรปนิน

ค.ศ. 1907

“ศาลาแห่งอาร์มิดา” เป็นบัลเลต์–ละครใบ้ประกอบดนตรีของ นีโคไล เชเรปนิน โดยมีบทลิเบรตโตและการออกแบบโดย อเล็กซานเดอร์ นีโคลาเยวิช เบอนัว และออกแบบท่าเต้นโดย มิคาอิล โฟคิน เปิดการแสดงครั้งแรกที่โรงละครมาริอินสกีในปี ค.ศ. 1907 และต่อมาในวันที่ 18 พฤษภาคม ค.ศ. 1909 ดิยากิเลฟได้ใช้การแสดงเรื่องนี้เปิด “ฤดูกาลบัลเลต์รัสเซีย” ครั้งแรก ณ กรุงปารีส นี่คือบัลเลต์เรื่องแรกที่เบอนัวสร้างขึ้นทั้งหมดภายใต้แนวคิดเดียวกัน ตั้งแต่บทลิเบรตโตไปจนถึงเครื่องแต่งกายชิ้นสุดท้าย อีกทั้งยังเป็นจุดกำเนิดของความร่วมมือระหว่างเขากับโฟคิน ซึ่งต่อมาจะนำไปสู่การสร้างสรรค์ “เปตรุชกา”

“อาร์มิดา” กลายเป็นผลงานที่สะท้อนแนวทางแวร์ซายของเบอนัวได้อย่างชัดเจน ผ่านการตีความศิลปะฝรั่งเศสในศตวรรษที่ 18 อย่างประณีต อย่างไรก็ตาม ภายในเรื่องยังมีฉากแบบตะวันออกด้วย คือภาพนิมิตของนางแม่มดพร้อมขบวนผู้ติดตาม ได้แก่ ปาชา นักระบำอัลเมห์ และสตรีคนสนิท เครื่องแต่งกายของปาชาก็มาจากฉากดังกล่าว สิ่งนี้แสดงให้เห็นประเด็นสำคัญว่า แนวตะวันออกนิยมมิได้เข้าสู่ “ฤดูกาลรัสเซีย” พร้อมกับบักสต์และ “เชเฮราซาด” ในปี ค.ศ. 1910 เท่านั้น หากแต่ปรากฏอยู่แล้วตั้งแต่การแสดงเรื่องแรกในปี ค.ศ. 1909 ผ่านผลงานของเบอนัว กล่าวได้ว่า ธีมตะวันออกมีอยู่ใน “ฤดูกาลรัสเซีย” ตั้งแต่แรกเริ่ม

English version will be available shortly

...

Бенуа А. Н.

Эскиз костюма «Паша» к балету-пантомиме Н. Черепнина «Павильон Армиды»

1907

32,8×23,4 см

Бумага коричневая, гуашь, бронзовая краска, серебряная краска, тушь, перо, графитный карандаш

«Павильон Армиды» — балет-пантомима на музыку Николая Черепнина по либретто и в оформлении Александра Бенуа, с хореографией Михаила Фокина. Премьера прошла в Мариинском театре в 1907 году, а 18 мая 1909-го именно этим спектаклем Дягилев открыл первый Русский балетный сезон в Париже. Это был первый балет, целиком созданный Бенуа по единому замыслу — от либретто до последнего костюма. Здесь же родился его союз с Фокиным, без которого позже не было бы «Петрушки».

«Армида» стала визитной карточкой версальской линии Бенуа — изящной стилизации французского XVIII века. Но внутри спектакля был и восточный эпизод: видение волшебницы со свитой пашей, альмей и наперсниц. Костюм паши — как раз оттуда. Он доказывает важную вещь: ориентализм пришёл в Сезоны не с Бакстом и «Шехеразадой» 1910 года, а уже в самом первом спектакле 1909 года, у Бенуа. Значит, восточная тема жила в Сезонах с самого начала.